Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση των δύο αγνοουμένων από τον Στρογγυλό ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και σε άλλες υποθέσεις, εφόσον προκύπτουν ανάλογα πραγματικά περιστατικά, εκτιμά ο νομικός Αχιλλέας Δημητριάδης.
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ, σημείωσε ότι η υποχρέωση του κράτους να διερευνά αποτελεσματικά τέτοιες υποθέσεις παραμένει ενεργή, παρά την παρέλευση δεκαετιών. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας Επιτροπής Αλήθειας για τους αγνοουμένους, ώστε οι οικογένειες να πληροφορηθούν τι συνέβη στους ανθρώπους τους, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα «καθαρά ανθρωπιστικό».
Η απόφαση του Ανωτάτου εκδόθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου και διαπίστωσε παραβίαση των Άρθρων 2 και 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από την Κυπριακή Δημοκρατία, λόγω της μη αποτελεσματικής διερεύνησης της υπόθεσης των δύο ανδρών, οι οποίοι εξαφανίστηκαν στις 15 Αυγούστου 1974 από τον Στρογγυλό.
Όπως ανέφερε ο κ. Δημητριάδης, η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης συνδέεται με το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, οι δύο άνδρες φέρονταν να είχαν απαχθεί από Τουρκοκύπριους κατοίκους της περιοχής. Παράλληλα, υπήρχαν στοιχεία ότι ορισμένοι από αυτούς είχαν μετακινηθεί στις ελεύθερες περιοχές.
«Το σημαντικό σε αυτή την υπόθεση ήταν ότι καταδικάστηκε η Κυπριακή Δημοκρατία γιατί δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση να κάνει αποτελεσματική έρευνα υπό τις περιστάσεις», είπε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι συγγενείς είχαν ζητήσει από την Κυπριακή Δημοκρατία να διερευνήσει την υπόθεση, χωρίς αυτό να γίνει αποτελεσματικά. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για περίπτωση που διαφέρει από τις συνήθεις υποθέσεις αγνοουμένων οι οποίοι εξαφανίστηκαν σε περιοχές υπό τουρκικό έλεγχο.
«Δεν είναι η κλασική περίπτωση», ανέφερε, σημειώνοντας ότι, ενώ η εξαφάνιση σημειώθηκε σε περιοχή υπό τουρκικό έλεγχο, υπήρχαν στοιχεία για πρόσωπα που φέρονταν να εμπλέκονται και είχαν μετακινηθεί στις ελεύθερες περιοχές. Ως εκ τούτου, η απόφαση μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για άλλες υποθέσεις, εφόσον τα πραγματικά περιστατικά είναι ανάλογα.
Σε αυτό το πλαίσιο, έκανε λόγο για ενδεχόμενη «παράλληλη ευθύνη» σε ορισμένες περιπτώσεις.
«Το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι μπορεί να υπάρχει παράλληλη ευθύνη για παραβιάσεις, για μη αποτελεσματική θεραπεία. Φταίει και η Κυπριακή Δημοκρατία, διότι οι Τουρκοκύπριοι που ενδεχομένως να ήταν αναμεμειγμένοι δεν εξετάστηκαν και δεν τους είπαν τίποτε. Αλλά φταίει και η Τουρκία, διότι είναι στην περιοχή της που έγινε αυτή η εξαφάνιση», είπε.
Ο κ. Δημητριάδης αναφέρθηκε και σε περιπτώσεις αγνοουμένων του 1974, των οποίων τα λείψανα εντοπίστηκαν και τάφηκαν στις ελεύθερες περιοχές. Όπως σημείωσε, και σε αυτές τις υποθέσεις έχει τεθεί ενώπιον των δικαστηρίων το ζήτημα της ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας για την παράλειψη αποτελεσματικής διερεύνησης της τύχης τους.
Πρόκειται, ανέφερε, για διαφορετική κατηγορία από τις περιπτώσεις στις οποίες οι αγνοούμενοι εξαφανίστηκαν σε περιοχές υπό τουρκικό έλεγχο, όπως στην πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου.
«Η εξαφάνιση είναι μια συνεχιζόμενη παραβίαση», δήλωσε, εξηγώντας ότι όσο δεν υπάρχει αποτελεσματική διερεύνηση και παραμένει άγνωστη η τύχη ενός προσώπου, η υποχρέωση των αρχών δεν εξαντλείται με την πάροδο του χρόνου.
«Κάθε μέρα που δεν κάνουν έρευνα και το άτομο συνεχίζει να είναι εξαφανισμένο, είναι μια καινούρια παραβίαση, η οποία δεν παραγράφεται με την εξάμηνη παραγραφή που υπάρχει συνήθως», είπε.
Κατά τον ίδιο, το ζήτημα των αγνοουμένων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως δικαστικό ή νομικό θέμα, αλλά και ως ανθρωπιστικό ζήτημα, που αφορά πρωτίστως το δικαίωμα των οικογενειών να γνωρίζουν τι συνέβη στους ανθρώπους τους.
Η πρόταση για Επιτροπή Αλήθειας
Ο κ. Δημητριάδης εξέφρασε τη θέση υπέρ της δημιουργίας Επιτροπής Αλήθειας για τους αγνοουμένους, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας μεταβατικής δικαιοσύνης.
«Μια Επιτροπή Αλήθειας για τους αγνοουμένους θα ήταν αυτό που θα βοηθούσε τους συγγενείς να μάθουν τι ακριβώς έγινε για τους αγαπημένους τους και θα ήταν και ένα πολύ καλό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης για να αρχίσουμε να λύνουμε το Κυπριακό», ανέφερε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους στην Κύπρο, ο συνολικός κατάλογος περιλαμβάνει 2.002 πρόσωπα: 1.510 Ελληνοκύπριους και 492 Τουρκοκύπριους. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχαν ταυτοποιηθεί και επιστραφεί στις οικογένειές τους τα λείψανα 1.069 αγνοουμένων.
«Για εκείνους που ταυτοποιήθηκαν δεν ξέρουμε τις συνθήκες εξαφάνισης, διότι η ΔΕΑ διατηρά τα αρχεία της κλειστά», σημείωσε.
«Ποιος είναι ο λόγος που είναι έτσι; Και για εκείνους που δεν ταυτοποιήθηκαν ακόμη, ένας λόγος περισσότερος να κάνουμε μια Επιτροπή Αλήθειας για να μάθουν επιτέλους οι συγγενείς: Είναι ζωντανοί αυτοί οι άνθρωποι, πέθαναν, τι απέγιναν;», πρόσθεσε.
Εξήγησε ότι η πρόταση εντάσσεται στην ευρύτερη έννοια της μεταβατικής δικαιοσύνης, η οποία έχει εφαρμοστεί σε χώρες που πέρασαν από περιόδους συγκρούσεων και σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην εμπειρία της Νότιας Αφρικής, καθώς και σε αντίστοιχες διαδικασίες που εφαρμόστηκαν σε άλλες χώρες.
«Έπειτα από συγκρούσεις σε χώρες επέρχεται η μεταβατική δικαιοσύνη, οπόταν πολλές φορές με αντάλλαγμα πληροφορίες δίδεις ασυλία σε αυτούς που κατά τα άλλα είναι δολοφόνοι», είπε.
«Και με αυτόν τον τρόπο αποφασίζει η κοινωνία ότι είναι πιο σωστό, πιο ωφέλιμο, είναι για το δημόσιο συμφέρον να πούμε την αλήθεια στους συγγενείς, παρά να επιμένουμε να κάνουμε δικαστικές διαδικασίες για να τιμωρήσουμε τους ενόχους», πρόσθεσε.
Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα των Θυμάτων Αναγκαστικών Εξαφανίσεων, που τιμάται στις 30 Αυγούστου, ο κ. Δημητριάδης αναφέρθηκε και στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Προστασία Όλων των Προσώπων από τις Αναγκαστικές Εξαφανίσεις.
Όπως είπε, η Κυπριακή Δημοκρατία υπέγραψε τη Σύμβαση στις 6 Φεβρουαρίου 2007, χωρίς μέχρι σήμερα να την έχει επικυρώσει. «Ποιος είναι ο λόγος που δεν δίνει αυτή τη διεθνή προστασία στην Κύπρο;», διερωτήθηκε.
Πηγή: ΚΥΠΕ
